Wat moet je regelen na een overlijden?
Wanneer een dierbare overlijdt, komt er veel op je af. Naast het verdriet moeten er vaak in korte tijd allerlei praktische zaken worden geregeld. Dat is overweldigend.
Op deze pagina leggen we uit welke stappen je kunt zetten en waar je op moet letten.
Onderaan deze pagina vind je daarnaast een handige checklist: Wat moet ik regelen na een overlijden?
De uitvaart
Na het overlijden neem je meestal contact op met een uitvaartverzorger. Samen regel je het afscheid en de begrafenis of crematie. De uitvaartverzorger geeft het overlijden door aan de gemeente. Daarna ontvang je een verklaring van overlijden.
De uitvaartverzorger kan vaak ook nagaan of de overledene een uitvaartverzekering had. Bewaar de factuur van de uitvaart goed. Die is nog nodig voor de uitkering van de uitvaartverzekering of als aftrekpost voor de erfbelasting.
Wie betaalt de uitvaart?
De persoon die opdracht geeft voor de uitvaart is verantwoordelijk voor de betaling daarvan.Is er voldoende geld in de nalatenschap aanwezig, dan kunnen de kosten meestal daaruit worden voldaan. Ook kan de bank van de overledene in veel gevallen meewerken aan betaling van de uitvaartnota vanaf de bankrekening van de overledene. Neem daarvoor contact op met de betreffende bank.
Als er onvoldoende geld beschikbaar is, komen de kosten voor rekening van de erfgenamen. In uitzonderlijke situaties kan de gemeente ondersteuning bieden. Heeft de overledene geen nabestaanden of kunnen de nabestaanden de uitvaart niet bekostigen, dan is de gemeente wettelijk verplicht om voor een uitvaart te zorgen.
Wie zijn de erfgenamen?
In een testament staat wie de erfgenamen zijn en wat zij erven. Is er geen testament, dan bepaalt de wet wie de erfgenamen zijn en welk deel van de nalatenschap zij ontvangen.
Is er een testament?
Wil je weten of er een testament is gemaakt? Dan kan het Centraal Testamenten Register (CTR) worden geraadpleegd.
In het CTR staat geregistreerd:
- of iemand een testament heeft gemaakt;
- wanneer dat testament is opgesteld; en
- bij welke notaris het testament berust.
Het register bevat geen informatie over de inhoud van het testament. Alleen de notaris die het testament bewaart, kan daarover informatie verstrekken aan degenen die daarvoor in aanmerking komen.
Iedere notaris kan namens erfgenamen of andere belanghebbenden het CTR raadplegen.
Nalatenschap aanvaarden of niet?
Een erfenis bestaat niet alleen uit bezittingen, maar mogelijk ook uit schulden. Daarom is het belangrijk om eerst goed inzicht te krijgen in de financiële situatie van de nalatenschap.
Als erfgenaam heb je drie (3) mogelijkheden:
- zuiver aanvaarden;
- beneficair aanvaarden; of
- verwerpen.
Iedere erfgenaam maakt (in beginsel) hierin zijn of haar eigen keuze.
1. Zuivere aanvaarding:
Bij zuivere aanvaarding accepteer je de erfenis volledig. Dat kan door een officiële verklaring af te leggen, maar ook door je feitelijk als erfgenaam te gedragen.
Daar zit een belangrijk risico aan. Wanneer later blijkt dat er schulden zijn, ben je daarvoor ook met je privévermogen aansprakelijk.
Daarom is het verstandig om voorzichtig te zijn met bezittingen van de overledene. Het meenemen of verdelen van spullen kan onder omstandigheden worden gezien als een daad van zuivere aanvaarding. Het regelen en betalen van de uitvaart wordt overigens niet als zuivere aanvaarding beschouwd.
Twijfel je over de financiële situatie van de nalatenschap? Neem dan niet zomaar spullen mee uit de woning van de overledene en laat je eerst goed informeren.
2. Beneficiaire aanvaarding
Weet je niet zeker of de nalatenschap meer bezittingen dan schulden bevat? Dan kun je kiezen voor beneficiaire aanvaarding.
Je aanvaardt de erfenis dan onder het voorrecht van boedelbeschrijving. Dat betekent dat je alleen aansprakelijk bent voor schulden voor zover deze uit de nalatenschap kunnen worden betaald. Je privévermogen blijft buiten schot.
Wel gelden er extra regels voor de afwikkeling van de nalatenschap. Zo moeten de bezittingen van de nalatenschap eerst worden gebruikt om eventuele schulden te voldoen voordat erfgenamen iets kunnen ontvangen.
Ook bij beneficiaire aanvaarding is het belangrijk dat je niet handelt op een manier die als zuivere aanvaarding kan worden uitgelegd.
In sommige gevallen is beneficiaire aanvaarding zelfs verplicht, bijvoorbeeld wanneer een erfgenaam minderjarig is.
Voor een beneficiaire aanvaarding gelden formele procedures. Een notaris kan je daarbij helpen.
Onderstaande video geeft je maar informatie over beneficiaire aanvaarding:
3. Verwerping
Wil je de erfenis niet ontvangen? Dan kun je ervoor kiezen de nalatenschap te verwerpen.
Als je verwerpt, word je juridisch gezien geacht nooit erfgenaam te zijn geweest. Je hebt dan geen recht op bezittingen uit de nalatenschap, maar bent ook niet aansprakelijk voor eventuele schulden.
Bij verwerping gaat jouw erfdeel in principe over op je kinderen. Heb je geen kinderen, dan komt jouw erfdeel toe aan de overige erfgenamen volgens de wettelijke regels. In een testament kan hiervan worden afgeweken.
Wil je verwerpen? Dan is het belangrijk dat je dit doet voordat je de nalatenschap hebt aanvaard. Heb je de erfenis eenmaal zuiver aanvaard, dan kun je niet meer verwerpen.
Voor verwerping moet een verklaring worden afgelegd bij de rechtbank. Ook beneficiaire aanvaarding verloopt via de rechtbank. Je kunt dit zelf regelen of laten verzorgen door een notaris via een volmacht. In dat geval hoef je niet zelf naar de rechtbank.
Twijfel je welke keuze het beste bij jouw situatie past? Wij kunnen je informeren over de gevolgen van zuivere aanvaarding, beneficiaire aanvaarding en verwerping.
Stappenplan afwikkelen nalatenschap
Na een overlijden moet de nalatenschap worden afgewikkeld. Daarbij spelen vaak verschillende juridische en praktische zaken een rol. Een notaris kan je hierbij begeleiden.
De afwikkeling van een nalatenschap bestaat meestal uit drie stappen:
- het opstellen van een verklaring van erfrecht
- de doen van aangifte erfbelasting; en
- de verdeling van de nalatenschap.
De drie stappen zijn als volgt:
1. Verklaring van erfrecht
Een verklaring van erfrecht is een notariële verklaring waarin staat wie de erfgenamen zijn en wie bevoegd is om namens de erfgenamen op te treden, bijvoorbeeld als gevolmachtigde of executeur.
Voordat de verklaring kan worden afgegeven, verricht de notaris verschillende onderzoeken. Zo wordt gecontroleerd of er een testament is, worden persoonsgegevens gecontroleerd en wordt er een erfgenamenonderzoek gedaan.
Zodra alle benodigde gegevens beschikbaar zijn, kan de verklaring van erfrecht worden opgesteld. Hoe lang dit duurt, hangt af van de situatie. Vaak neemt dit enkele/meerdere weken in beslag.
Met een verklaring van erfrecht kun je veel zaken regelen namens de nalatenschap. Banken vragen bijvoorbeeld vaak om een verklaring van erfrecht voordat zij toegang geven tot bankrekeningen van de overledene.
2. Aangifte erfbelasting
Over een erfenis kan erfbelasting verschuldigd zijn. Hoeveel belasting moet worden betaald, hangt onder andere af van de relatie tot de overledene en de omvang van de verkrijging. Voor de aangifte moeten alle bezittingen en schulden van de nalatenschap op de overlijdensdatum in kaart worden gebracht. Vervolgens wordt berekend of erfbelasting verschuldigd is en hoeveel.
3. Verdeling van de nalatenschap
Nadat de nalatenschap in kaart is gebracht en duidelijkheid bestaat over de financiële gevolgen, kunnen de erfgenamen overgaan tot verdeling van de nalatenschap. Vaak lukt het erfgenamen om hierover samen afspraken te maken. Soms is daarbij begeleiding of bemiddeling nodig. In bepaalde situaties, bijvoorbeeld wanneer een woning moet worden overgedragen of wanneer een erfgenaam minderjarig is, is een notariële akte verplicht.
Wij helpen je graag bij het verkrijgen van een verklaring van erfrecht en begeleiden je bij de eerste juridische stappen na een overlijden. Zo weet je snel waar je aan toe bent en welke mogelijkheden er zijn. Voor de werkzaamheden die zijn beschreven onder stap 2 (aangifte erfbelasting) en stap 3 (verdeling van de nalatenschap) kun je niet bij ons kantoor terecht. Indien gewenst kunnen wij je wel verwijzen naar een specialist die je daarbij verder kan helpen.
Wat is een verklaring van erfrecht?
Een verklaring van erfrecht is een notariële verklaring waarin wordt vastgesteld wie de erfgenamen zijn van de overledene. Ook wordt daarin vermeld of er een testament is en wie bevoegd is om namens de erfgenamen op te treden.
Voordat de verklaring kan worden afgegeven, verricht de notaris verschillende onderzoeken. Zo wordt onder meer gecontroleerd of er een testament aanwezig is en wie volgens de wet of het testament erfgenaam zijn.
Met een verklaring van erfrecht kunnen erfgenamen zich tegenover banken, verzekeraars en andere instanties legitimeren als rechthebbenden van de nalatenschap.
Wanneer heb je een verklaring van erfrecht nodig?
Niet iedere nalatenschap vereist een verklaring van erfrecht. Banken, verzekeraars en andere instanties bepalen vaak zelf of zij een verklaring verlangen.
Een verklaring van erfrecht wordt regelmatig gevraagd wanneer:
- er bankrekeningen van de overledene moeten worden vrijgegeven;
- er een woning moet worden verkocht;
- er meerdere erfgenamen zijn;
- er een testament aanwezig is;
- een executeur is benoemd.
Wij kunnen beoordelen of een verklaring van erfrecht in jouw situatie nodig is.
Hoe verloopt de aanvraag?
Voor het opstellen van een verklaring van erfrecht onderzoekt de notaris onder meer:
- of er een testament aanwezig is;
- wie de erfgenamen zijn;
- of de erfgenamen de nalatenschap hebben aanvaard;
- wie bevoegd is om namens de erfgenamen op te treden.
Zodra alle benodigde informatie beschikbaar is, kan de verklaring van erfrecht worden opgesteld.
Meer informatie
Heb je vragen over een verklaring van erfrecht of wil je weten welke documenten nodig zijn? Neem gerust contact met ons op. Wij helpen je graag verder.




